Dlaczego jakość wykonania ma tak duże znaczenie w domu energooszczędnym
Dobry projekt to podstawa. Można dokładnie policzyć przegrody, dobrać odpowiednią izolację, zaprojektować szczelne połączenia i ograniczyć mostki cieplne. Problem zaczyna się wtedy, kiedy na budowie ktoś mówi:
„Zawsze tak robimy”.
W budynku energooszczędnym taka zmiana może oznaczać znacznie więcej niż drobną różnicę wykonawczą.
Projekt określa pewien standard techniczny budynku. Jeżeli podczas realizacji zostanie zmieniona grubość izolacji, sposób montażu okna, przebieg instalacji albo rozwiązanie konkretnego detalu, może zmienić się również końcowy efekt energetyczny całego obiektu.
Dlatego etap wykonawczy jest równie ważny jak sam projekt.
1. Energooszczędność tworzą przede wszystkim detale
W domu o podwyższonym standardzie energetycznym nie wystarczy zastosować dobrych materiałów.
Można mieć:
- bardzo ciepłe ściany,
- dużą grubość izolacji,
- okna o dobrych parametrach,
- pompę ciepła,
- wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła,
a mimo to uzyskać budynek, który będzie miał znacznie większe straty energii niż zakładano.
Dlaczego?
Ponieważ o jakości energetycznej bardzo często decydują połączenia poszczególnych elementów budynku.
Najbardziej newralgiczne miejsca to m.in.:
- połączenie fundamentu ze ścianą,
- połączenie ściany z dachem,
- okolice wieńców i nadproży,
- montaż okien i drzwi,
- przejścia instalacyjne przez przegrody,
- miejsca montażu rolet i żaluzji,
- połączenia różnych materiałów i technologii.
To właśnie tam najczęściej powstają mostki cieplne i nieszczelności.
2. Szczelność budynku trzeba zaprojektować
Szczelność powietrzna nie powinna być efektem przypadku.
Już podczas projektowania należy określić, która warstwa w danej przegrodzie odpowiada za szczelność i w jaki sposób będzie ona połączona z kolejnymi elementami.
Pomocna jest prosta zasada:
na przekroju budynku powinniśmy być w stanie poprowadzić linię warstwy szczelnej bez odrywania „flamastra”.
Jeżeli w którymś miejscu nie wiadomo, jak tę linię kontynuować, oznacza to, że detal wymaga dopracowania.
To szczególnie ważne w miejscach takich jak:
- przejście ściany w dach,
- osadzenie stolarki,
- przejścia przewodów,
- połączenia ścian z fundamentem.
Takie problemy najlepiej rozwiązać na projekcie, a nie podczas robót.
3. Okno można kupić bardzo dobre i zamontować bardzo źle
Parametry samego okna to tylko część sukcesu.
Równie ważne jest:
- jego położenie w przegrodzie,
- sposób mocowania,
- sposób uszczelnienia,
- zachowanie ciągłości izolacji,
- poprawne wykonanie strefy podparapetowej,
- rozwiązanie rolet i żaluzji zewnętrznych.
Nawet bardzo dobre okno może stać się słabym punktem budynku, jeżeli jego połączenie ze ścianą zostanie wykonane nieprawidłowo.
Dlatego stolarka nie powinna być montowana według zasady:
„ekipa wie, jak to zrobić”.
Powinna być zamontowana zgodnie z rozwiązaniem przyjętym w dokumentacji technicznej.
4. Instalacje nie mogą niszczyć warstwy szczelnej
Kolejny moment krytyczny pojawia się podczas wykonywania instalacji.
Elektryk, hydraulik czy instalator wentylacji wykonują dziesiątki przejść przez ściany, stropy i dach.
Każde takie przejście może stać się miejscem nieszczelności.
Dlatego już w projekcie należy przewidzieć:
- miejsca przejść instalacyjnych,
- sposób ich uszczelnienia,
- lokalizację pionów,
- przebieg kanałów wentylacyjnych,
- przepusty przez fundamenty i dach.
Im więcej elementów zostanie wcześniej skoordynowanych, tym mniej improwizacji pojawi się na budowie.
5. Najważniejsze elementy trzeba sprawdzać przed ich zakryciem
W budownictwie jest wiele prac, których po zakończeniu kolejnego etapu po prostu już nie widać.
Dlatego odbiór wykonany dopiero po zakończeniu budowy może być zdecydowanie za późny.
Warto kontrolować szczególnie:
- fundament lub płytę fundamentową – przed betonowaniem i zasypaniem,
- stan surowy – przed wykonaniem kolejnych warstw,
- montaż okien i drzwi,
- warstwę szczelną – przed jej zakryciem,
- przejścia instalacyjne,
- izolację termiczną,
- wykonanie elewacji i newralgicznych detali.
Dobrym zwyczajem jest przyjęcie zasady:
nie zakrywamy elementu, zanim nie zostanie sprawdzony.
6. Test szczelności warto wykonać wcześniej niż na końcu
Jedną z najlepszych metod weryfikacji jakości wykonania jest test szczelności Blower Door.
Największą wartość daje wtedy, gdy wykonuje się go jeszcze przed zakryciem wszystkich warstw.
Dlaczego?
Ponieważ wykrytą nieszczelność można wtedy stosunkowo łatwo naprawić.
Jeżeli badanie przeprowadzimy dopiero po wykonaniu tynków, zabudów i wykończeń, naprawa może oznaczać demontaż gotowych elementów.
Dlatego najbardziej racjonalne jest wykonanie:
- testu kontrolnego przed zakryciem warstwy szczelnej,
- oraz testu końcowego po zakończeniu prac.
7. Zamiennik materiału nie zawsze jest równoważny
Na budowie często pojawia się propozycja:
„Tego materiału nie ma. Damy inny.”
Czasami rzeczywiście można zastosować rozwiązanie równoważne.
Ale decyzja powinna być podjęta świadomie.
Zmiana może wpływać m.in. na:
- współczynnik przenikania ciepła,
- zachowanie przegrody pod względem wilgotności,
- ciągłość izolacji,
- szczelność powietrzną,
- nośność lub sztywność elementu,
- możliwość wykonania zaprojektowanego detalu.
Dlatego istotne zmiany materiałowe powinny być uzgodnione z projektantem.
Nie chodzi o komplikowanie budowy.
Chodzi o zachowanie parametrów, dla których budynek został zaprojektowany.
8. Dobry wykonawca nie wystarczy bez dobrej koordynacji
Na jednej budowie pracuje wiele ekip.
Każda z nich wykonuje swój zakres prac, ale budynek musi funkcjonować jako jedna całość.
Murarz przygotowuje otwór pod okno.
Monter stolarki osadza okno.
Elewator wykonuje izolację wokół niego.
Instalator prowadzi przewody.
Każdy z tych etapów wpływa na następny.
Dlatego tak ważna jest koordynacja międzybranżowa i kontrola kolejności robót.
W praktyce często nie chodzi o to, czy dana ekipa potrafi dobrze wykonać swoje zadanie.
Chodzi o to, czy jej praca została prawidłowo połączona z pracą poprzedniej i następnej ekipy.
9. Projekt nie powinien kończyć się na uzyskaniu pozwolenia na budowę
Dokumentacja projektowa nie jest tylko załącznikiem do procedury administracyjnej.
Powinna być przede wszystkim instrukcją prawidłowego wykonania budynku.
Im bardziej energooszczędny ma być budynek, tym większego znaczenia nabierają:
- detale wykonawcze,
- koordynacja branż,
- kontrola jakości,
- odbiory etapowe,
- nadzór projektanta.
Dobry projekt daje możliwość wykonania dobrego budynku. Ale dopiero prawidłowa realizacja pozwala ten potencjał wykorzystać.